| Bu Kitap İğrenç Kokuyor! | |
| Kitabın Orijinal Adı: This Book Stinks! |  Sarah Wassner Flynn |
| Yazar: Sarah Wassner Flynn | |
| Çevirmen: Derya Dinç | |
| Çizim: Sophie Lebot | |
| Yayınevi: Caretta Çocuk | |
| Basım Yılı: 2018 | |
| Baskı Sayısı: 13 | |
| Sayfa Sayısı: 128 | |
| ISBN: 978-605-242085-0 | |
| Cilt Tipi: Karton Kapak | |
| Kağıt Cinsi: 1. Hamur | |
| Boyut: 21,5 cm x 27,5 cm | |
| Yaş Aralığı: 9-12 | |
Yazar
Sarah Wassner Flynn, University of Maryland gazetecilik kökenli eğitim hayatıyla uzun yıllardır National Geographic Kids için çalışmaktadır. Çevre bilimi, doğa, popüler bilim ve ‘Tuhaf Gerçekler’ odaklı kurgusal olmayan çocuk kitapları yazar. Aktif triatlet ve maraton koşucusu olan yazar, sporculuk kariyerinin doğrultusunda spor gazeteciliği de yapar. Triatlon, maraton koşusu, antrenman teknikleri ve sporcu beslenmesi üzerine makaleler yazar. Günümüzde eşi ve çocuklarıyla birlikte Washington, DC bölgesinde yaşamaktadır.
İçerik
Kitabın ön kapağında adını da vurgulayacak şekilde kocaman bir çöp torbası; etrafında kokarca, sinekler ve muz kabuğu gibi ilgi çekici bir isim ile görsel okuyucuyu bekliyor. Kitabı açtığımızda karşımıza çıkan ilk görsel ise ezilmiş bir domates! 7 bölüme ayrılan bu kitabın her sayfası canlı renklerle okuyanı içine çekiyor. Kitap kapanana kadar her sayfaya saçılmış çeşitli böcekler var. Son sayfada ise yazar; eski külüstür bir arabanın içinden filizlenen rengarenk çiçeklerle, bize son eğitici sözlerini söyleyerek çöpün önemini öğrendiğimizi teyit edip bize veda ediyor.
Kitap; çöp bidonlarından başlayıp okyanuslara, uzay çöplerine ve küresel gıda israfına kadar uzanan geniş bir çevre konusunu ele alıyor. Çocuklar açısından kavraması güç teknik veriler gündelik hayat verileriyle somutlaştırılıyor; örneğin günlük 3,6 milyonluk atık miktarı 44 olimpik yüzme havuzu veya 10 Empire State binasıyla; her gün yapılan gıda israfı ise yılda 120 pizza benzetmesiyle açıklanıyor. Konuya farklı noktalardan bakıp çocuğun ilgisini çekerek yeni bakış açısı kazandırıyor. Küresel gıda atıkları bir ülke olsaydı Çin ve ABD’nin ardından dünyanın en çok sera gazı üreten üçüncü ülkesi olurdu. Bazı sayfalarda uzun ve bilgilendirici paragrafların ardından gelen özet notlar anlatımı pekiştiriyor. Sayfalara serpiştirilen eğlenceli böcekler, hayvan görsellerinden uzanan konuşma balonları çocukları bilgilendirirken sıkılmaktan alıkoyuyor. Bölüm sonlarındaki etkileşimli oyunlar, “Yemeli mi Atmalı mı?” gibi testler ve uzman röportajları kitabı hem akıcı hem de seçkin kılıyor.
Başlığını okuduğunuz andan itibaren ilginizi çeken bu kitap, ilk sayfasından itibaren çöpe karşı kalıplaşmış önyargıları yıkmaya kararlı. Yolculuğun ilk bölümünde çöp bidonlarının ardına bakarak insanın günlük atık miktarını sorguluyor. İnsanın her gün ne kadar çöp çıkardığını ve bu çöpe ne olduğu sorusu yöneliyor. Çöpün; plastik, cam, metal ve e-atık türlerini incelerken çürüme süreleri, evrensel atık, çöp sahası ve çöplük arasındaki farklar açıklanıyor. Yazar devamında okyanuslara atılan çöplerin canlılara verdiği zararlardan; uzaydaki çöpler sorununa değiniliyor. Üçüncü bölüm sıfır atık projesi, iklim değişikliğini yavaşlatma adımlarıyla geri dönüşüm kavramına odaklanıyor. Sonraki bölüm, ağzınıza layık gıda atıkları; aslında çöplere atılan bazı yiyeceklerin yenilebilir durumda olmasıyla gıda israfını vurguluyor. Bazı insanların çöpten yemek yediğini söylerken “Kendiniz denemeyin, bu insanlar profesyoneldir” gibi esprili uyarılarla çocukların ilgisini canlı tutuyor. Çocuğa günlük hayatta ekşiyen sütün kek yapımında kullanılabileceği veya filizlenen patatesin tamamının atılması gerekmediği gibi bilgiler verirken; kompost, karbon ayak izini azaltmaktan ve biyosindireç (biyogaz reaktörü) gibi yöntemlerden bahsediliyor. Pis işler kısmında ise; çöpten zengin olanlar, çöpten enstrüman yapanlar, çöpten sanat yapanların yanında çöp toplayan insanların polisten, itfaiyeciden riskli olduğuna değiniyor. Bu tehlikenin sebebi çöp toplanırken çöpçüler hem çarpma ve düşme hem de kimyasalla temas etme ihtimaliyle karşı karşıya kalırlar. 6. bölüm Çöpün Geleceği başlığıyla çocukların dikkatini çöpten yakıt, akıllı çöp kutuları gibi yenilikçi düşüncelere yönlendiriyor. Son bölüm olan 7. bölümde çöpü sarma vakti, çocuğu verdiği bilgilere göre sorumluluk almaya teşvik ediyor. Mahalleyi temizleme, evdeki çöpleri azaltma gibi öğrenmeyi kalıcı kılacak sorumluluklar yüklüyor.
Güçlü Yönler
- Sayısal verileri, günlük hayat örnekleriyle somutlaştırılarak çocuğun kavramasına yardımcı oluyor.
- Testler, oyunlar ve konuşma balonlarıyla okumayı dinamik ve eğlenceli kılıyor.
- Sadece sorunu göstermekle kalmayıp son bölümde çocuğu aktif sorumluluk almaya yönlendiriyor.
- Dünyanın farklı yerlerinden somut örneklerin resimleriyle birlikte verilmesi çocuğun ilgisini çekiyor. Örneğin, ABD ve İngiltere’deki geri dönüştürülmüş evler ya da Brezilya ve Endonezya’daki gibi en büyük çöp sahalarının resimlerinin verilmesi bilgileri gerçekçi kılıyor.
Zayıf Yönler
- Bazı sayfalardaki dikey/yatay metin geçişleri ve yoğun bilgi paragrafları dikkat dağıtabilir.
- Çok fazla istatistik ve sayısal verinin art arda gelmesinin küçük yaş grubu için zaman zaman takip zorluğu yaratabilir.
Sonuç
Çöp gibi genelde uzak durulan bir konu eğlenceli ve önyargıları kıracak bir dille çocuklara sunuluyor. Sadece kötü kokan ve atılıp unutulan bir şeyden ziyade çevremiz için önemi vurgulanıyor. Çocuklara çevre ve atık bilinci kazandırması nedeniyle okunulması ve okutulması gereken bir eser.
Birce Nur Dokuzlar