Alçak bulutlar küresel ısınmayı hızlandırıyor

Bilim insanları küresel ısınmayı öngörmek için iklim simülasyonları tasarlar. Bilgisayarlarda oluşturulan bu simülasyonlar, iklim değişikliğinin hassasiyetini ölçülmekte yetersiz kalıyordu. Modellerin neredeyse hepsi küresel ısınmada hemfikir olsa da boyutu tartışma konusuydu. Yetersizliğin sebebi ise simülasyonlarda bulutların eksikliğiydi. Güneş ışığının yüzeye yansımasıyla gezegeni serin tutmada özellikle alçak seviyedeki bulutlar önemli bir rol oynar. Bulutlar hesaba katılmadığı için tahminler farklılaşıyordu. Mikroskobik su damlacıklarından oluşan bulutları ve onları oluşturan karmaşık rüzgar ile hava akımlarını (türbülansı) modellere dahil etmek bilgisayarları çok zorluyordu.¹

Bulutların eksikliğinden kaynaklanan teknik engeli aşmak için Caltech ve Google’daki araştırmacılar yapay zeka ve süper bilgisayar destekli bir model geliştirdi. Mevsimsel etkilerin dikkate alınması için dört farklı ay belirlendi. Pasifik okyanusu üzerinde rastgele 500 nokta gözlemlendi. Bu araştırmaya kadar yapılan iklim araştırmalarında en fazla 50 ila 500 simülasyon yapılırken, geliştirilen Google’ın Yapay Zeka Çipleri (TPU) sayesine bu sayı 7.083’e ulaştı. Gezegenimizi gelecekte bekleyen senaryoları görmek için deniz suyunun 4 °C ısınması, karbondioksit (CO₂) miktarının 4 katına çıkması ve bu iki durumun farklı kombinasyonları (örneğin denizin 4 °C ısınmasıyla birlikte CO₂‘nin 2 kat veya 4 kat artması gibi senaryolar) detaylı gözlemlendi.¹

TPU’dan faydalanarak oluşturulan geniş veri kümesi, bugüne dek yapılan araştırmaların gerçeğe kıyasla fazla iyimser kaldığını açığa çıkardı. Science Advances dergisinde yayımlanan bulgulara göre bulutlar, sadece artan sıcaklıklara değil doğrudan CO₂ gazına da tepki veriyor. CO₂ seviyesinin artırılması alçak bulutların çok büyük ve hızlı tepki vermesine sebep oluyor. Normalde atmosfer ile temas eden deniz yüzeyi ısındığında, bulutların su miktarını artırarak koruyucu bir tampon oluşturmaya çalışır. Özellikle subtropikal denizlerin büyük bölümlerini kaplayan ve 1.800 metrenin altında yer alan homojen katmanlar veya büyük, topaklı alanlar şeklindeki alçak bulutlar bu koruma mekanizmasında kritik bir görevdedir. Ancak CO₂ seviyesi dört katına çıktığında bu savunma mekanizması işlevsiz kalıyor. Yükselen CO₂ ile küçülen bulutlar parlaklıklarını da azaltarak güneş ışığını yansıtma özelliklerini kaybediyorlar. CO₂ seviyesi yükseldikçe bulutların yok oluşu hızlanıyor. Bu durum ilkim krizi için tehlikeli bir geri besleme döngüsü yaratıyor. CO₂ ve deniz yüzeyi sıcaklıkları daha az buluta yol açıyor; daha az bulut güneş ışığının daha az yansıtılması anlamına geliyor. Bu da gezegenin doğrusal olmayan (nonlineer) bir hızla ısınmasıyla sonuçlanıyor.²

Geliştirilen bu veri seti geleceği tahmin etmenin yanında geçmişi de aydınlatıyor. Örneğin CO₂ miktarının günümüzden dört kat fazla olduğu, milyonlarda yıl önceki Eosen Çağı gibi dünyanın geçirdiği çeşitleri iklimleri anlamlandırmayı sağlıyor.²

Sıradan dizüstü bir bilgisayarla bile tasarlanan veri setine erişim mümkün. Bilim insanları bu verilerden faydalanarak türbülans konveksiyon ve bulut etkilerini araştırmak için kendi modellerini kurgulayabilirler. Bu sayede geniş bilimsel topluluklar çok daha hızlı ilerleme kaydedebilir. Climate Modeling Alliance (CliMA) lideri Tapio Schneider’a göre bu açık kaynaklı yaklaşım, iklim modellerindeki belirsizlikleri ortadan kaldırarak küresel krizle mücadelede bilim dünyasına yeni bir sıçrama kazandıracak.¹

Kaynaklar

1. Phys.org. (2026, July 15). Cloud loss amplifies global warming in new high-resolution simulations.
2. Schneider, T., Huang, Y., Pressel, K. G., & Teixeira, J. (2026). Cloud loss amplifies climate sensitivity in high-resolution simulations. Science Advances, 12(28), eaec8488.