Kömürün gölgesinde güneş

Dünyamız temiz enerjiye geçme konusunda büyük adımlar atmaya çalışırken, kömür santralleri bu konuda çok büyük bir engel olmaya devam ediyor. Güncel bir araştırmaya göre, sadece kömür üretiminin oluşturmuş olduğu hava kirliliği 2023 yılında küresel güneş enerjisi üretimini %5,8 (111 TWh) oranında azalttı. Bu durumun daha kötü yanı ise, kömür emisyonlarının güneş ışınlarını kesmesi ile oluşan bu kayıp, dünya çapında yeni kurulan güneş panellerinin sisteme kattığı enerjinin tam üçte birini yutuyor.¹

Haritaya detaylı bir şekilde bakıldığında bu konuda en çok etkilenen ülkenin Çin olduğunu açıkça görülüyor. 2023 yılında Çin’in ulusal güneş enerjisi üretimi %7,7 oranında düştü. Güneş panelleri ve kömür santrallerinin yan yana kurulması ise bunun gerekçesi olarak gösterilebilir. Ancak Çin ilginç bir stratejiyle her yıl bu oranı %1,4 oranında azaltmayı başarıyor. Bu strateji, agresif emisyon kontrolüne ve sıkılaştırmalara dayanıyor ve 2017’den bu yana iş görüyor. ABD’de ise durum biraz farklı, güneş panelleri ve kömür santralleri birbirinden uzak konumlandırıldığı için bu kayıp sadece %3,1 oranında kalmış.²

Güneş ışınlarının önüne geçen asıl kirliliğin sebebini ise bir çok şeye dayandırabiliriz. Araştırmaya göre, bu büyük enerji kaybının %46,2 gibi devasa bir kısmını kömürün yanmasıyla ortaya çıkan sülfat kaynaklı aerosoller oluşturuyor. Bu tabloya %18,4’lük kömür yanmasından oluşan karbon bazlı partikülleri de ekleyince durum iyice kötüye gidiyor. Bu kirliliğin bir kısmı ise günümüz enerji politikalarında saklı. Birçok yerde güneş panellerinin yetersiz kaldığı saat aralığında devreye kömür santralleri giriyor. Fakat, bu tesislerin ürettiği dumanlar aslında destekledikleri güneş panellerinin verimini düşürerek temiz ve yenilenebilir enerji yatırımlarına engel oluyor.

Nihai olarak, yenilenebilir enerjiye geçiş başarısı sadece güneş paneli sayısıyla değil, verimi de dikkate alınarak ölçülmelidir. Feng Yin ve arkadaşları ise bu konuda çok net: Kömür santrallerine filtre takmak veya emisyonları kontrol altına almak yalnızca kısmi fayda sağlayan geçici bir çözüm; asıl ve kesin çözüm bu santralleri tamamen ve hızlıca devreden çıkarmak. Aksi takdirde, bugün şebekeyi desteklesin diye açık tuttuğumuz her kömür santrali, yerini alması için milyarlarca dolar harcadığımız güneş panellerinin performansını sabote etmeye ve temiz enerji hedeflerini kendi dumanında boğmaya devam edecek.

Kaynaklar

1. Song, R., Yin, F., Muller, J. P., Povey, A. C., Swain, B., Huang, C., & Grainger, R. G. (2026). Coal plants persist as a large barrier to the global solar energy transition. Nature Sustainability, 1-12.
2. Howe, C. China to keep building coal plants through 2027, state planner says. Reuters